Ay Pusulası

Gezegen saatleri

Geleneksel zamanlamanın en eski ve en somut araçlarından biri: günün her saati klasik yedi gezegenden birine aittir. Modern saatten farklı olarak bu saatler eşit uzunlukta değildir ve gece yarısında değil gündoğumunda başlar.

Gün gündoğumunda başlar

Gezegen saatleri sisteminde "gün", gece yarısı 00:00'da değil güneş doğduğunda başlar. Bu, takvim gününden farklı bir sınır demektir: Salı sabahı saat 04:00 hâlâ Pazartesi'nin gecesidir.

Saatler eşit değildir

Gündüz (gündoğumu → günbatımı) 12 eşit parçaya bölünür. Gece (günbatımı → ertesi gündoğumu) ayrıca 12 parçaya.

Yazın gündüz uzun, gece kısadır — dolayısıyla yaz gündüz saatleri 60 dakikadan uzun, gece saatleri kısa olur. Kışın tersi. Ekinokslarda ikisi de 60 dakikaya yaklaşır.

Örnek: İstanbul, 16 Eylül 2026. Gündoğumu 06:50, günbatımı 19:17. Gündüz 12 saat 27 dakika sürüyor; 12'ye bölününce her gezegen saati yaklaşık 62 dakika ediyor.

Bu yüzden şehir seçmek şart Gündoğumu enleme ve boylama göre değişir. Aynı gün Ankara'da 06:47, Oslo'da 06:58, Nairobi'de 06:26 olabilir. Gündoğumu değişince bütün gezegen saatleri kayar. Şehir seçilmeden gezegen saati hesaplanamaz.

Günün yöneticisi

Her günün bir yöneticisi vardır ve o günün ilk gezegen saati o gezegene aittir. Bu eşleme birçok dilde gün adlarında hâlâ görünür — Fransızca mardi (Mars), vendredi (Venüs); İngilizce Saturday (Saturn), Sunday (Sun), Monday (Moon):

GünYönetici
PazartesiAy
SalıMars
ÇarşambaMerkür
PerşembeJüpiter
CumaVenüs
CumartesiSatürn
PazarGüneş

Keldani sırası

İlk saatten sonra yönetici her saatte değişir ve hep aynı diziyi izler. Buna Keldani sırası denir; gezegenlerin gökyüzündeki görünür yavaşlık sırasıdır (en yavaştan en hızlıya):

Satürn → Jüpiter → Mars → Güneş → Venüs → Merkür → Ay → (başa döner)

Yedili bir döngü 24 saate uygulandığında şöyle bir zarafet ortaya çıkar: bir günün ilk saati Merkür ise, 24 saat sonraki ilk saat otomatik olarak Jüpiter'e denk gelir — yani ertesi günün yöneticisi. Haftanın gün sırası bu matematikten doğar.

Örnek: Çarşamba, İstanbul

Çarşamba'nın yöneticisi Merkür. Gündoğumu 06:50, her gündüz saati ~62 dakika:

SaatAralıkYönetici
1.06:50 – 07:52Merkür
2.07:52 – 08:54Ay
3.08:54 – 09:56Satürn
4.09:56 – 10:58Jüpiter
5.10:58 – 12:00Mars
6.12:00 – 13:02Güneş
7.13:02 – 14:04Venüs
8.14:04 – 15:06Merkür

Görüldüğü gibi Merkür saati günde birden fazla kez gelir — 7 saatte bir.

Geleneksel kullanımı

Ay Pusulası'nda

Uygulama, bulduğu her uygun aralığın içinde tercih edilen gezegen saatinin olup olmadığına bakar ve varsa tam alt aralığı gösterir — örneğin "Merkür saati 14:06–15:08". Böylece dokuz saatlik bir pencere içinde en uygun bir saatlik dilimi görebilirsin.

Kutup bölgelerinde güneş bazı günler hiç doğmaz ya da batmaz. Uygulama bu durumda gezegen saati kriterini sessizce atlar — uydurma bir değer üretmez.

Doğru zamanı seçmek

Bu kriterin diğer sekiziyle birlikte nasıl kullanıldığı.

Ay evreleri

Büyüyen ve küçülen ay ayrımı.